Inhoudsopgave
- Wat is een beademingsmasker?
- Wanneer heb je als verpleegkundige zelf een masker nodig?
- Welke typen beademingsmaskers zijn er?
- Kort overzicht beademingsmaskers
- Waar moet je op letten bij de aanschaf?
- Beademingsmaskers uitgelicht
- 1. Laerdal – hardcase beademingsmasker
- 2. Kiss of Life – sleutelhanger beademingsmasker
- 3. PuraHelp – complete set voor eerste hulp
- Hoe gebruik je een beademingsmasker correct?
- Beademingsmasker in de thuiszorg: andere situatie, andere overwegingen
- Wat doe je als er geen masker beschikbaar is?
- Bewaren en onderhoud
Een beademingsmasker is een van die hulpmiddelen waarvan je hoopt dat je het nooit nodig hebt, maar waarvan je blij bent dat het er is op het moment dat het er echt toe doet. In het ziekenhuis ligt het standaard klaar op de reanimatiekar. Maar ook buiten de klinische setting — in de thuiszorg, op een BHV-post of bij iemand die thuis mantelzorg verleent — kan een beademingsmasker het verschil maken.
Wat ik in de praktijk regelmatig tegenkom, is dat mensen niet goed weten welk type masker ze hebben, of het ventiel nog werkt, of hoe je het in een hectische situatie snel goed aanlegt. Dat zijn geen kleine details. In dit artikel leg ik uit wat een beademingsmasker is, welke typen er zijn, waar je op moet letten en hoe je het correct gebruikt — zodat je er op het juiste moment geen twijfel over hebt.
Wat is een beademingsmasker?
Een beademingsmasker — ook wel pocket mask, ambumask of zakmasker — is een hulpmiddel om iemand te beademen zonder direct mond-op-mondcontact. Je plaatst het over de mond en neus van het slachtoffer, en via een eenrichtingsventiel blaas je lucht in.
In een noodsituatie weet je niet altijd wie voor je ligt of wat er speelt. Een masker neemt die onzekerheid weg. En wat ik ook merk: mensen zonder masker aarzelen vaker om te beginnen met beademing. Terwijl elke seconde telt.
Wanneer heb je als verpleegkundige zelf een masker nodig?
In het ziekenhuis is dit geen vraag: materiaal ligt klaar. Maar buiten werktijd is dat anders. Op straat, in de supermarkt, bij iemand thuis — als verpleegkundige heb je kennis en vaardigheden die in zo’n moment levens kunnen redden. Maar zonder masker sta je voor een keuze die je liever niet maakt.
Ik draag zelf een zakmasker in mijn tas. Niet omdat ik verwacht het nodig te hebben, maar omdat ik weet wat het waard is als het er toe doet. Een compact masker aan je sleutelhanger of in een kleine tas is voor iedere verpleegkundige een logische keuze.
Welke typen beademingsmaskers zijn er?
Pocket mask (zakmasker) De pocket mask is het meest gebruikte type buiten de klinische setting. Je vouwt het uit, legt het over het gezicht van het slachtoffer en blaast zelf lucht in via het ventiel. Als solo-hulpverlener is dit goed te hanteren: één hand maakt de afdichting, de andere voert de kinlift uit.
Pocket masks zijn verkrijgbaar in een hardcase of softcase. Sommige modellen hebben een zuurstofaansluiting, zodat je aanvullend zuurstof kunt geven als dat beschikbaar is. Bij kinderen gebruik je hetzelfde masker, maar draai je het 180 graden zodat de neuspunt op de kin van het kind komt.
Beademingsballon (BVM — Bag-Valve-Mask) De BVM gebruik je in het ziekenhuis. In plaats van zelf te blazen, knijp je een zelfopblazende ballon samen. Voordeel: hogere zuurstofconcentratie dan met uitgeademde lucht. Nadeel: het vraagt meer vaardigheid. Een goede afdichting is lastiger, zeker alleen. De Nederlandse Reanimatie Raad adviseert de BVM dan ook uitsluitend voor getrainde zorgprofessionals, en bij voorkeur met twee hulpverleners via de vierhanden-techniek.
Beademingsdoekje (face shield) Een basale barrière als er niets anders is. Het biedt duidelijk minder bescherming dan een pocket mask. Voor verpleegkundigen is een pocket mask altijd de betere keuze.
Kort overzicht beademingsmaskers
De maskers in dit overzicht heb ik geselecteerd op basis van praktijkgebruik, hygiëne-eigenschappen, gebruiksgemak en beschikbaarheid. Verderop in dit artikel leg ik uit waar ik op heb gelet en welk type masker het beste past bij jouw situatie.
Waar moet je op letten bij de aanschaf?
Eenrichtingsventiel Het ventiel is het belangrijkste onderdeel. Het zorgt ervoor dat lucht alleen van jou naar het slachtoffer stroomt, nooit andersom. Controleer of het stevig zit en of je losse ventielen kunt nabestellen — want na gebruik gooi je het ventiel altijd weg.
Zuurstofaansluiting Werk je in een omgeving waar zuurstof beschikbaar is? Kies dan een masker met zuurstofpoort. Sluit je zuurstof aan, gebruik dan een flow van ongeveer 10 liter per minuut. Let op: bij een AED-schok moet het masker minstens één meter van het slachtoffer worden gehouden vanwege brandgevaar.
Transparant masker Doorzichtig is altijd beter. Je ziet direct of er vloeistoffen of braaksel in de mond komen — informatie die je wil hebben.
Maatvoering De meeste maskers zijn geschikt voor volwassenen en omgekeerd bruikbaar bij kinderen. Werk je regelmatig met jonge kinderen of baby’s, overweeg dan een apart pediatrisch masker.
Hardcase of softcase Een hardcase beschermt beter, een softcase is compacter. Voor thuis of in een EHBO-trommel kies ik de hardcase. Voor onderweg, in een tas of aan een sleutelhanger, is een softcase of sleutelhangermodel praktischer.
Latexvrij Niet alle maskers zijn latexvrij. Check dit bij aanschaf, zeker als je werkt met mensen met een latexallergie.
Beademingsmaskers uitgelicht
Hieronder staan de maskers die ik heb geselecteerd nader toegelicht, met de voor- en nadelen op een rij.
1. Laerdal – hardcase beademingsmasker
De Laerdal Pocket Mask is een masker dat je in de praktijk vaak tegenkomt, vooral in ziekenhuizen en bij hulpdiensten. Het doet wat het moet doen: een goede afdichting geven en jou beschermen tijdens het beademen. Het eenrichtingsventiel voorkomt dat uitgeademde lucht of vocht jouw kant op komt, wat in een acute situatie net wat meer zekerheid geeft.
Wat in de praktijk opvalt, is dat de afdichting meestal direct goed is — ook als de omstandigheden minder ideaal zijn, zoals vocht rond de mond of lichte baardgroei. Je verliest daardoor minder lucht, wat je meteen terugziet in een betere borstkasbeweging.
2. Kiss of Life – sleutelhanger beademingsmasker
De Kiss of Life is een eenvoudig beademingsmasker dat je vooral gebruikt als je iets kleins en draagbaars wilt. Het past in een tas of jas en is bedoeld als snelle oplossing wanneer je onverwacht moet reanimeren.
Het masker vormt een barrière tussen jou en het slachtoffer en heeft een eenrichtingsventiel dat terugstroming van lucht en vocht voorkomt. In de praktijk werkt het prima als je niets anders bij de hand hebt, maar de afdichting is minder goed dan bij een volledig pocket mask.
Dit is typisch zo’n masker dat je bij je hebt “voor het geval dat”, niet als je eerste keuze in een zorgsetting.
3. PuraHelp – complete set voor eerste hulp
Het PuraHelp beademingsmasker is een praktische set voor situaties waarin je alles bij elkaar wilt hebben. Je krijgt niet alleen een masker, maar ook handschoenen, extra ventielen en varianten voor volwassenen en kinderen.
In gebruik doet het wat je verwacht: het masker sluit redelijk aan en het ventiel voorkomt terugstroming van lucht en vocht. Het voordeel zit vooral in de volledigheid van de set, waardoor je niet apart onderdelen hoeft te regelen.
Voor een EHBO-koffer of thuiszorgtas is dit een logische keuze. Het voelt iets minder stevig dan de maskers die je in het ziekenhuis tegenkomt, maar functioneel is het prima.
Hoe gebruik je een beademingsmasker correct?
Een masker werkt alleen goed als het goed zit. Dat klinkt logisch, maar in een noodsituatie gaat het hier het vaakst mis. Een slechte afdichting is de meest voorkomende oorzaak van ineffectieve beademing — niet het masker zelf.
- Haal het masker uit de verpakking en vouw het uit. Controleer of het ventiel goed vastzit.
- Leg het slachtoffer op de rug op een vlakke ondergrond.
- Kantel het hoofd voorzichtig naar achteren en til de kin op — dit opent de luchtweg. Verwijder zichtbare obstructies in de mond.
- Plaats het masker met de puntige zijde richting de neus, de ronde zijde over de kin. Bij kinderen: masker 180 graden draaien.
- Houd het masker stevig vast met duim en wijsvinger rondom de neus, overige vingers voor de kinlift. Een goede afdichting is het onderdeel dat het meeste oefening vraagt — doe dit vooraf eens rustig op een oefenpop.
- Blaas rustig en gelijkmatig lucht in gedurende ongeveer één seconde. Kijk of de borstkas omhoog komt.
- Wissel af: 30 borstcompressies, 2 beademingen. Bij kinderen gelden andere verhoudingen — zie de richtlijnen van de Nederlandse Reanimatie Raad.
- Na gebruik: ventiel weggooien. Het masker is herbruikbaar na reiniging en vervanging van het ventiel.
Wil je precies zien hoe je een beademingsmasker gebruikt en waar het vaak misgaat? Lees dan hoe je een beademingsmasker gebruikt.
Beademingsmasker in de thuiszorg: andere situatie, andere overwegingen
In het ziekenhuis is materiaal altijd binnen handbereik. In de thuiszorg niet. Als wijkverpleegkundige ben je vaak alleen, bij een patiënt thuis, zonder collega’s direct om je heen.
Mijn advies: zorg dat je altijd een pocket mask bij je hebt in je thuiszorgtas. Klein, licht en snel inzetbaar. In een thuissituatie heb je bij een hartstilstand geen reanimatiekar om op te wachten. Jij bent degene die het verschil maakt totdat de ambulance er is.
Een ander aandachtspunt: in een thuissituatie is er zelden een AED in de buurt. Het masker is dan het enige hulpmiddel dat je hebt naast je handen. Des te meer reden om er één bij je te hebben en er regelmatig mee te oefenen.
Wat doe je als er geen masker beschikbaar is?
Simpel antwoord: begin gewoon met reanimeren.
Borstcompressies zijn het meest kritieke onderdeel van een reanimatie, zeker in de eerste minuten. Als er geen masker is, adviseer de Nederlandse Reanimatie Raad om te starten met alleen borstcompressies totdat er materiaal of een tweede hulpverlener beschikbaar is.
Mond-op-mond zonder bescherming is een persoonlijke afweging. Bij iemand die je kent kan het een bewuste keuze zijn. Bij een onbekende, of als een besmetting niet kan worden uitgesloten, is terughoudendheid volkomen begrijpelijk. Maar stop niet met de borstcompressies — die zijn altijd zinvol.
De conclusie is eenvoudig: de kans op die afweging verklein je het beste door altijd een masker bij de hand te hebben.
Bewaren en onderhoud
Een masker dat je nodig hebt moet op dat moment werken. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar ik zie regelmatig maskers die vergeten zijn in een lade — ventiel los, of over de houdbaarheidsdatum.
Bewaar het masker het liefst bij de AED. Controleer periodiek het ventiel en de verpakking. Ventiel en filter zijn bij de meeste maskers apart te bestellen en makkelijk te vervangen — je hoeft dan niet het hele masker te vervangen, alleen de onderdelen die in contact zijn geweest met het slachtoffer.
Titelfoto: Mikhail Nilov – Pexels
Delen:
Over de auteur: Carla
Mijn naam is Carla, verpleegkundige en werkzaam in een ziekenhuis, waar ik dagelijks betrokken ben bij de zorg voor patiënten in een klinische setting. Met meer dan 20 jaar ervaring in het ziekenhuis weet ik hoe belangrijk praktische kennis en hulpmiddelen zijn die écht werken tijdens lange en soms drukke diensten.
Op Nursepoint.nl deel ik mijn inzichten over werken in de zorg, verpleegkundige opleidingen, loopbaanontwikkeling en praktische hulpmiddelen. Mijn artikelen zijn gebaseerd op eigen ervaring, actuele praktijkkennis en een nuchtere kijk op het verpleegkundig vak.
Sommige links zijn affiliate links. Dit betekent dat NursePoint.nl een commissie kan ontvangen wanneer via zo’n link een aankoop wordt gedaan, zonder extra kosten voor de bezoeker. Deze vergoeding heeft geen invloed op de inhoud, beoordeling of onafhankelijkheid van de gepubliceerde informatie.
De informatie op Nursepoint.nl is bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel of medisch advies.
