Een litteken kost je soms meer bezorgdheid dan het uiteindelijk waard is, en de drogisterijschappen vol crèmes met beloftes als “vervaagt littekens” maken dat niet makkelijker.
Is er een wondermiddel tegen littekens?
Nee, en dat mag gewoon gezegd worden. Geen enkele crème laat een litteken verdwijnen. Wat een crème wél kan: de huid hydrateren, waardoor roodheid, jeuk en een trekkerig gevoel afnemen.
Van al die crèmes is er maar één stof waarvan de werking echt is aangetoond: siliconen. Volgens de Nederlandse Richtlijnendatabase, de officiële richtlijn voor littekenhypertrofie en keloïd, verminderen siliconenpleisters en -gel aantoonbaar de roodheid, jeuk en verdikking van een litteken bij langdurig gebruik. Ingrediënten als vitamine E, calendula of plantaardige oliën, die in bijna elke crème zitten, hebben dat bewijs niet. Ze zijn niet schadelijk, maar verwacht er ook niet te veel van.
Vaseline of littekencrème, wat werkt beter?
Vaseline hydrateert de huid, en dat helpt al iets, droogte maakt een litteken namelijk stugger en gevoeliger. Wat vaseline mist, is de siliconenlaag die specifiek is aangetoond voor het verminderen van roodheid en verdikking. Voor een simpel, ondiep litteken kan vaseline dus prima volstaan, bij een dieper of verdikt litteken kies je beter voor een siliconenproduct.
Een ander veelgehoord misverstand gaat over Bepanthen. Dat is een wondzalf, bedoeld voor de open wond zelf, niet voor een litteken dat al gesloten is. Bepanthen kan het risico op een litteken verkleinen doordat het de wond tijdens het genezen goed vochtig houdt, maar zodra de huid dicht is, stap je over op een littekencrème, niet op dezelfde wondzalf.
Wanneer begin je met littekencrème, en hoe lang?
Begin pas zodra de wond volledig gesloten is: geen hechtingen meer, geen korstjes. Te vroeg beginnen kan de genezing juist verstoren. Smeer daarna meestal twee keer per dag, sommige siliconengels adviseren drie keer, check dit per product.
Een litteken blijft normaal gesproken tot ongeveer 3 maanden rood, soms wat korter, soms iets langer. Blijft het daarna nog opvallend rood of wordt het duidelijk dikker, dan kan dat wijzen op een afwijkend litteken (hypertrofisch of keloïd). Het hele rijpingsproces, tot een litteken zijn definitieve kleur en vorm heeft, duurt volgens Maastricht UMC+ meestal 6 maanden tot 2 jaar. Reken dus niet op een resultaat na twee weken smeren, en houd het minimaal een paar maanden vol.
Niet iedereen heeft evenveel risico op een afwijkend litteken. De kans is groter bij een getinte of juist heel lichte huid, bij kinderen (een jonge huid geneest sneller, maar groeit ook harder), en bij een litteken op een gewricht of je borstbeen, waar de huid steeds beweegt of onder spanning staat. Val je in een van die categorieën, dan is het extra de moeite waard om trouw te blijven smeren, ook als je nog geen verandering ziet.
Wanneer is een crème niet meer genoeg?
Bij een gewoon litteken is een goede crème vaak voldoende. Bij een litteken dat duidelijk blijft groeien, verdikt of jeukt ondanks maanden trouw smeren, is het tijd om verder te kijken dan de drogist. Klinieken die littekens behandelen hebben dan andere opties: microneedling prikt met piepkleine naaldjes in de huid om die zelf meer collageen te laten aanmaken, en een laserbehandeling stimuleert de huid op een vergelijkbare manier zonder dat er een chirurg aan te pas komt. Beide zijn gericht op het geleidelijk laten verbeteren van het litteken, niet op een direct zichtbaar resultaat na één sessie.
Twijfel je of jouw litteken in die categorie valt, bespreek dit dan met de huisarts of een huidtherapeut, in plaats van jarenlang door te smeren met iets dat toch niet meer aanslaat. Wil je eerst kijken welke crèmes de moeite waard zijn voor een gewoon litteken? Die zet ik naast elkaar in mijn overzicht van littekencremes.
Titelfoto: Ron Lach – Pexels
Delen:
Disclaimer
Dit artikel is informatief van aard en gebaseerd op praktijkervaring en algemeen beschikbare informatie. Het vervangt geen persoonlijk advies van een huisarts, specialist of andere zorgverlener. Bij aanhoudende of toenemende klachten, of bij twijfel of de informatie op jouw situatie van toepassing is, neem contact op met een zorgverlener.
Productbeoordelingen zijn gebaseerd op eigen onderzoek, klantreviews of publiek beschikbare productinformatie.
Vergoedingsregels en voorwaarden kunnen per zorgverzekeraar en gemeente verschillen en wijzigen regelmatig. Check de actuele voorwaarden altijd bij je eigen verzekeraar of gemeente voor je een aanvraag doet.
Over de auteur: Carla
Mijn naam is Carla, verpleegkundige en werkzaam in een ziekenhuis, waar ik dagelijks betrokken ben bij de zorg voor patiënten in een klinische setting. Met meer dan 20 jaar ervaring in het ziekenhuis weet ik hoe belangrijk praktische kennis en hulpmiddelen zijn die écht werken tijdens lange en soms drukke diensten.
Op Nursepoint.nl deel ik mijn inzichten over werken in de zorg, verpleegkundige opleidingen, loopbaanontwikkeling en praktische hulpmiddelen. Mijn artikelen zijn gebaseerd op eigen ervaring, actuele praktijkkennis en een nuchtere kijk op het verpleegkundig vak.
Sommige links zijn affiliate links. Dit betekent dat NursePoint.nl een commissie kan ontvangen wanneer via zo’n link een aankoop wordt gedaan, zonder extra kosten voor de bezoeker. Deze vergoeding heeft geen invloed op de inhoud, beoordeling of onafhankelijkheid van de gepubliceerde informatie.
De informatie op Nursepoint.nl is bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel of medisch advies.
