Thuis na een nieuwe heup: wat je moet regelen

Dit artikel gaat over hulpmiddelen, aanpassingen in huis en vergoedingen. Niet over je herstel, leefregels of je wond. Daarvoor volg je de instructies van je eigen ziekenhuis, of kijk je op Thuisarts.nl.

Een nieuwe heup betekent tegenwoordig meestal een kort ziekenhuisverblijf en dan alweer naar huis. Wat mij op de afdeling steeds opvalt, is dat de operatie zelf zelden het probleem is. Het probleem is dat er thuis dingen missen die je pas op de eerste avond ontdekt, en dat bijna niemand vooraf weet wie welk hulpmiddel betaalt. Daarom zet ik het hier op een rij: wat je vooraf kunt regelen, wat je thuis echt nodig hebt, en wie dat betaalt.

Vóór de opname regelen

Regel dit het liefst al voordat je wordt opgenomen, zodat het klaarstaat op de dag dat je thuiskomt:

• Postoel of toiletverhoger. Niet voor iedereen nodig: dat hangt vooral af van je beenkracht en balans, niet van de operatie zelf. Ben je verder fit, dan red je het vaak prima op een gewoon toilet. Is opstaan vanaf een lage zitting al lastig, dan maakt dit echt verschil. Vraag het na bij de pre-operatieve screening of de transferverpleegkundige.
• Douchestoel of badplank. Wordt vaak vergeten totdat iemand de eerste keer moet douchen en merkt dat lang staan nog niet lekker gaat.
• Rollator. Meestal een paar weken nodig. Kopen is bij zo’n korte periode zelden de moeite waard; verderop leg ik uit waarom.
• Grijphulp, lange schoenlepel, sokkenaantrekker. Goedkoop, en toch worden ze bijna altijd vergeten, totdat iemand op de rand van het bed zit en niet bij zijn sok kan komen.

Wie dit regelt: vraag het actief bij de pre-operatieve screening of aan de transferverpleegkundige. Niet elk ziekenhuis vraagt hier uit zichzelf naar.

Het huis klaarmaken

Twee dingen zie ik het vaakst over het hoofd:

• Losse kleedjes en drempelmatten. Lijken onschuldig, maar zijn precies waar mensen met een rollator in de eerste onwennige week blijven haken.
• De stoel waarin iemand het meest gaat zitten. Die heeft bijna nooit armleuningen, terwijl opstaan zonder steun de eerste weken het zwaarste onderdeel van de dag is. Zet die stoel even om, of ga tijdelijk in een stoel zitten die wel steun geeft.

Verder helpt het om dagelijkse spullen (medicijnen, telefoon, bril, een fles water) op tafelhoogte binnen handbereik te zetten, in plaats van in een lage kast of hoog boven het aanrecht. Zorg voor een vrije doorloop tussen bed, toilet en keuken, en leg de telefoon binnen handbereik van bed en bank.

Wat je thuis nodig hebt, en wie het betaalt

Dit is de tabel die ik het liefst aan iedereen zou meegeven bij ontslag, want de vergoedingsregels lopen voor bijna elk hulpmiddel anders.

Wat ik steeds weer zie: mensen kopen een rollator “omdat je hem toch een keer nodig hebt”, en gaan ervan uit dat de verzekering meebetaalt. Dat is bij een rollator nooit zo, ook niet met een medische reden: die staat sinds 2013 te boek als “algemeen gebruikelijk”. Je koopt of huurt hem dus hoe dan ook zelf; ik zette daarom de rollators die ik zelf goed genoeg vind om aan te bevelen op een rij, met voor welk type gebruik ze geschikt zijn. Bij gebruik van een half jaar of korter is huren bij de thuiszorgwinkel vrijwel altijd de verstandigste keuze, niet kopen.

Wie betaalt wat: de vuistregel

• Rollator en (elleboog)krukken: altijd voor eigen rekening, hoe kort of lang je ze ook nodig hebt. Een enkele aanvullende verzekering vergoedt een klein bedrag; check je polis, maar verwacht er niet te veel van.
• Postoel, douchestoel, toiletverhoger: de vuistregel is zes maanden. Verwacht je ze korter nodig te hebben (het gebruikelijke scenario na een heupoperatie), dan loopt het via je basisverzekering en kun je ze lenen bij de thuiszorgwinkel. Wordt de verwachte gebruiksduur langer, dan schuift de aanvraag door naar de Wmo bij je gemeente.
• Grijphulp, sokkenaantrekker, badplank: altijd zelf kopen, klein bedrag, geen enkele vergoeding.

In de praktijk regelt de transferverpleegkundige de indicatie voor de kortdurende hulpmiddelen vaak al tijdens de opname. Is dat er niet van gekomen, bel dan zelf de thuiszorgwinkel (bijvoorbeeld Medipoint of Vegro): die weten precies wat wel en niet via de basisverzekering loopt.

Zelf kopen? Voor de spullen die je toch zelf betaalt, zoals de rollator, een grijphulp of een postoel voor langdurig gebruik, heb ik losse vergelijkingen geschreven op basis van wat ik zelf getest heb: de beste rollator, de beste postoel en handige kleine hulpmiddelen voor thuis. Daar staat ook bij wat ik zelf zou aanraden, en waarom.

Thuiszorg en huishoudelijke hulp zijn niet hetzelfde

Dit is een verwarring die ik vaak tegenkom, en die je best wat geld en gedoe kan schelen als je hem vooraf snapt.

Thuiszorg, ofwel wijkverpleging, is hulp bij wassen, aankleden en wondverzorging. Die loopt via je basisverzekering, zonder eigen risico en zonder eigen bijdrage. Je hebt hiervoor geen verwijzing van de huisarts nodig: de wijkverpleegkundige stelt zelf vast wat je nodig hebt, als daar een medische reden voor is. Bel gewoon rechtstreeks een thuiszorgorganisatie, of laat de transferverpleegkundige het al tijdens de opname regelen.

Huishoudelijke hulp is iets anders: schoonmaken, boodschappen, de was. Dat loopt niet via je zorgverzekeraar maar via de Wmo van je gemeente, en er bestaat geen automatisch recht op: de gemeente beoordeelt per situatie, ook of huisgenoten het (deels) kunnen overnemen. Je vraagt het aan bij het Wmo-loket, het liefst al vóór de opname, en er volgt meestal een kort gesprek over wat je zelf nog kunt. Je betaalt hiervoor een vaste eigen bijdrage die jaarlijks landelijk wordt vastgesteld, ongeacht hoeveel hulp je krijgt; het actuele bedrag vind je bij het CAK of je gemeente.

En nee, huishoudelijke hulp regel je niet via de huisarts. Dat loopt via het Wmo-loket van de gemeente. De huisarts kan wel meedenken, maar de aanvraag zelf doe je daar niet.

Voor de mantelzorger

• De vervoersafspraak voor de controle. Wordt meestal pas de avond ervoor geregeld, terwijl de datum al bij ontslag bekend is. Zet die meteen in de agenda.
• Boodschappen voor de eerste week. Worden om dezelfde reden vergeten: bij ontslag is iedereen met andere dingen bezig.
• De ontslagpapieren. Raken kwijt tussen de rest van de post. Geef ze één vaste plek, bijvoorbeeld een map naast de sleutels.

Wat ik in dit artikel bewust niet beantwoord, zijn vragen als hoe lang je rust moet houden, of je mag traplopen, en of je dezelfde dag als de operatie al naar huis kunt. Dat zijn vragen over je herstel, en die beantwoordt je behandelend team of Thuisarts.nl je beter dan ik.

Titelfoto: Magda Ehlers – Pexels